Matura z biologii 2027: jak się przygotować

Krótka odpowiedź

Matura z biologii 2027 odbędzie się w poniedziałek 10 maja 2027 o godzinie 9:00. Trwa 180 minut, zdajesz ją tylko na poziomie rozszerzonym, a za cały arkusz możesz dostać 60 punktów.

Około 70% wyniku dają zadania otwarte, więc sama znajomość faktów nie wystarczy: trzeba umieć pisać krótkie, precyzyjne odpowiedzi. Jeśli zaczynasz teraz, w październiku, masz ponad pół roku. To dużo, pod warunkiem że od razu ułożysz plan i zaczniesz pracować z arkuszami CKE. Poniżej znajdziesz format egzaminu, to, za co naprawdę są punkty, plan od listopada do maja i wskazówki na ostatni tydzień.

Jak wygląda matura z biologii

Matura z biologii to jeden arkusz na 180 minut, z 44 do 56 zadaniami za łącznie 60 punktów. Biologię zdajesz wyłącznie na poziomie rozszerzonym, jako przedmiot dodatkowy.

Tak opisuje egzamin informator CKE:

Element	Co mówi CKE
Czas	180 minut
Liczba zadań	od 44 do 56
Punkty	60
Zadania zamknięte	10 do 16 zadań, 12 do 20 pkt, ok. 30% wyniku
Zadania otwarte	34 do 40 zadań, 40 do 48 pkt, ok. 70% wyniku
Przybory	linijka, kalkulator prosty, „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne na egzamin maturalny z biologii, chemii i fizyki”

Kilka rzeczy warto wiedzieć od razu. Po pierwsze, żeby zdać maturę, musisz przystąpić do jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym, ale dla niego nie ma progu zaliczenia. Próg 30% dotyczy przedmiotów obowiązkowych. Twój wynik z biologii liczy się jednak przy rekrutacji na studia, a każda uczelnia ustala własne zasady, więc sprawdź je na stronie kierunku, który cię interesuje.

Po drugie, deklarację składasz u dyrektora szkoły do 7 lutego. Po trzecie, gdyby choroba albo inny udokumentowany powód nie pozwolił ci napisać egzaminu w maju, termin dodatkowy z biologii wypada w piątek 4 czerwca 2027. Wyniki poznasz 9 lipca 2027.

Jeśli chcesz spojrzeć szerzej na sam przedmiot, zajrzyj na naszą stronę biologia.

Wiązki zadań i doświadczenia: za co naprawdę są punkty

Punkty na maturze z biologii zdobywa się za dokładne wykonanie polecenia, a nie za długość odpowiedzi. Kluczem są czasowniki operacyjne i umiejętność pracy z materiałem źródłowym.

W arkuszu pojawiają się pojedyncze zadania i wiązki zadań. Wiązka to od dwóch do pięciu zadań opartych na wspólnym kontekście: opisanym zjawisku, organizmie, doświadczeniu, obserwacji albo materiale źródłowym. Każde zadanie z wiązki da się rozwiązać niezależnie od pozostałych. Jeśli utkniesz na pierwszym, nie odpuszczaj całej wiązki.

Materiały źródłowe są różne: fragmenty tekstów popularnonaukowych, zdjęcia, rysunki, wykresy, tabele z danymi. W każdym poleceniu jest co najmniej jeden czasownik operacyjny, który mówi, co masz zrobić. „Wyjaśnij”, „uzasadnij”, „porównaj”, „określ” to różne polecenia i każde wymaga innej odpowiedzi. Najczęstszy błąd uczniów jest prosty: piszą wszystko, co wiedzą o temacie, zamiast odpowiedzieć dokładnie na pytanie.

Osobny typ to zadania o doświadczeniach. Tu trzeba odróżnić problem badawczy od hipotezy, wskazać próbę kontrolną i badawczą, odczytać wynik z tabeli albo wykresu i sformułować wniosek.

Przykład napisany przez Astra AI do ćwiczeń (to nie jest zadanie CKE): uczeń sprawdza, czy temperatura wpływa na tempo kiełkowania nasion fasoli. Jedną grupę nasion trzyma w 20°C, drugą w 5°C, reszta warunków jest taka sama.

• Problem badawczy: czy temperatura wpływa na tempo kiełkowania nasion fasoli?
• Hipoteza: niższa temperatura spowalnia kiełkowanie nasion fasoli.
• Próba kontrolna: nasiona w 20°C, czyli w warunkach typowych dla kiełkowania.

Zwróć uwagę, że hipoteza to zdanie twierdzące, które da się sprawdzić, a nie pytanie. Takie drobiazgi kosztują punkty, jeśli ich nie przećwiczysz.

Plan nauki od listopada do maja

Najlepiej sprawdza się plan w blokach tematycznych po około miesiąc, a od marca regularne arkusze CKE na czas. Ostatnie dwa tygodnie zostaw na powtórki, nie na nowy materiał.

Kolejność możesz dopasować do tego, co przerabiasz w szkole. Przykładowy układ:

• Listopad: chemia życia i komórka. Związki chemiczne w organizmach, budowa komórki, błony, podziały komórkowe.
• Grudzień: metabolizm. Enzymy, oddychanie komórkowe, fotosynteza. Tu przydaje się rysowanie schematów z pamięci.
• Styczeń: genetyka i ewolucja. Ekspresja genów, krzyżówki genetyczne, mechanizmy ewolucji. Krzyżówki ćwicz codziennie po kilka.
• Luty: człowiek. Układy narządów i ich regulacja. Ogromny materiał, więc dziel go na małe porcje.
• Marzec: różnorodność organizmów i ekologia. Do tego pierwszy pełny arkusz CKE na czas.
• Kwiecień: arkusze i luki. Jeden pełny arkusz w tygodniu, a w pozostałe dni powrót do działów, które wypadły najsłabiej.
• Maj, ostatnie dwa tygodnie: powtórka. Twoje notatki z błędów, schematy, krzyżówki, doświadczenia.

Ćwicz też tempo. 180 minut na 60 punktów to średnio trzy minuty na punkt. Jeśli zadanie za 1 punkt zajmuje ci dziesięć minut, zaznacz je i wróć do niego na końcu. Na próbnych arkuszach zapisuj godzinę co 30 minut na marginesie, żeby wiedzieć, czy jesteś w planie.

Codziennie, przez cały czas, rób jedną małą rzecz z doświadczeń: przeczytaj opis i nazwij problem, hipotezę i próbę kontrolną. To pięć minut, a na maturze wraca w wielu zadaniach.